ایسنا : پروفسور يوخن هيپلر، انديشمند صلحدوست آلماني که روز دوشنبه گذشته به دعوت موسسه بينالمللي گفتوگوي فرهنگها و تمدنها به ايران آمده است، با حجتالسلام والمسلمين سيد محمد خاتمي در محل دفتر او ديدار و گفتوگو کرد.
پروفسور هيپلر که از استادان و پژوهشگران بنام در حوزه علوم سياسي و روابط بينالملل و نيز مطالعات بينفرهنگي در آلمان است، در اين ملاقات ضمن معرفي آثار و کتابهاي منتشر شده خود، از نظريه گفتوگوي تمدنها در جهان تمجيد کرد و آثار تلاشهاي بشردوستانه خاتمي را برشمرد.
خاتمي نيز در اين ملاقات پژوهشهاي پروفسور هيپلر را در حوزه صلح ستود و گفت: «در زمانه ما تلاش براي رفع سوءتفاهمها کار بزرگي است. من معتقدم بخش بزرگي از مشکلات امروز جهان مربوط به همين سوءتفاهمهاست که ابزار سوءاستفاده سياستمداران قدرت طلب ميشود. مهمترين هدف گفتوگو نيز رفع همين سوءتفاهمها و سوءبرداشتها است؛ البته ميان گفتوگو و بحث و مذاکره تفاوت هست. مذاکره همواره برسر کسب منافعي است که گاه يکسويه است، در حالي که گفتوگو براي رسيدن به حقيقت و شناخت و درک همديگر انجام ميشود. »
او در ادامه از تلاش هيپلر در پرداختن به گفتوگو از لحاظ عملي و فراتر رفتن از بحثهاي صرف نظري ابراز خرسندي کرد.
هيپلر نيز در پاسخ اظهار كرد: «من پس از طرح ايده گفتوگوي تمدنها از طرف جنابعالي، در گسترش اين طرح به رييسجمهور وقت آلمان کمک ميکردم. همچنين خوشحالم که شما ميان مذاکره و گفتوگو تفاوت ميگذاريد. البته من معتقدم گفتوگو ميان انديشمندان و مذاکرات سياسي بايد به موازات هم پيش رود.»
سيد محمد خاتمي در ادامه گفت: مذاکره را بايد در حوزه سياست ديد که البته کار دشواري نيز هست، اما دشوارتر اين است که اين مسائل رنگ ايدئولوژيک به خود بگيرد که در اين صورت گفتوگو هم ممتنع ميشود، به ويژه زماني که افراطگرايي هم به اين معجون افزوده شود. من در موقعيتهاي مختلف مثالي زدهام که نشان دهنده اين وضع مشکل است. من گفتهام که افراطگرايي که خود مشکل روزگار ماست، منطقي دارد که در افغانستان طالباني و آمريکاي نومحافظهکاران به يکسان تکرار ميشود. آن منطق اين است که هر که با ما نيست بر ماست و ما حق داريم براي نابودي او هر کاري بکنيم. در چنين وضعي از افراطگرايي، مذاکره و گفتوگو ناممکن ميشود.
رييسجمهور پيشين کشورمان ادامه داد: اهل گفتوگو اهل فکر و فلسفه و اخلاق هستند، اما قدرت در دست سياستمداران است. چه بايد بکنيم که گفتوگوي ما در واقعيت خارجي موثر باشد؟ به نظر من انتخاب زبان گفتوگو مهم است و اين زبان نميتواند زبان تئولوژيک باشد، چرا که در آن هر طرفي همه حق را به جانب خود ميدهد و براي اثبات آن با ديگري بحث ميکند. گر چه در تئولوژي هم بهخصوص در اديان ابراهيمي اشتراک فراوان است اما زبان گفتوگو، زبان تئولوژي نيست. امر مهم ديگر موضوع گفتوگو است. براي پيشبرد بهتر گفتوگو نبايد از اختلافات آغاز کرد، بلکه بايد به اشتراکات و اهداف مشترک پرداخت.
وي با اشاره به ديدارش با پاپ گفت: پاپ فهرستي از مشکلات جهاني را برشمرد و بهخصوص به مناقشات خاورميانه، تبعيض، بيعدالتي، فقر، گسترش سلاحهاي کشتار جمعي و توسعه افراطگرايي اشاره کرد و گفت که شما با اعتبار بينالمللي و پيشنهاد گفتوگوي تمدنها براي حل اين مشکلات و صلح جهاني تلاش کنيد. من به ايشان گفتم که علت همه اين نابسامانيها غيبت دو عامل در جهان امروز است: يکي عدالت و ديگري محبت. تبعيض و نابرابري منشاء بروز خشونت است و نبود محبت اين خشونت را تشديد ميکند و پرسيدم که مگر محتواي اسلام و مسيحيت عدالت و محبت نيست و پيشنهاد کردم که بياييد به طور مشترک روي مفاهيم عدالت و محبت تاکيد کنيم و آن را بسط دهيم.
خاتمي ادامه داد: پس ميشود نکات مشترک و اهداف مشترک را پيدا کرد و برسر آنها همکاري کرد و البته بسياري از اختلافات نيز در ضمن حرکت حل ميشود. بپذيريم که يکي از بزرگترين مشکلات بشر امروز ناامني است. هرگز بشر مثل امروز احساس ناامني نکرده است و اين در همه دنيا از فلسطين گرفته تا لندن و نيويورک مشترک است. آيا بهتر نيست براي حل آن تلاش کنيم؟ به فرهنگهاي مختلف رجوع کنيم و ببينيم چه راههايي براي مبارزه با ناامني وجود دارد. اين امر گفتوگو را ميسر و متوجه واقعيت و حل مشکل ميکند. اما براي موثر واقع شدن گفتوگو در قدرت و سياست چه ميتوان کرد ؟ به نظر ميرسد يک راه تدوين پيشنهادها و ارائه آنها به مجامع بينالمللي است تا بهتدريج به صورت ضوابط نسبتا الزامآور درآيد و راه دوم به گمان من نفوذ در افکار عمومي است.
رييسجمهور پيشين کشورمان با بيان اين كه افکار عمومي جهان در اختيار خشونتورزان و نفرتآفرينان است، اظهار كرد: در دنياي امروز براي اشغال عراق هم بايد افکار عمومي آمريکا آماده شود، براي مداخلات ديگر هم همين طور.
تروريستها هم بر بخشي از افکار عمومي سوار ميشوند که در ميان برخي گروههاي اجتماعي زمينه دارد. ما بايد بتوانيم بر افکار عمومي اثرگذار باشيم و اندک اندک گرايشهاي خشونتآميز را منزوي کنيم.
او با اشاره به اين موضوع كه در دنياي امروز در مقابل صداي بلند نفرتها، اسلامترسيها و اسلامستيزيها و غربستيزيها صداي خيرخواهان به گوش افکار عمومي نميرسد، افزود: اين تلاشها البته تاثير فوري ندارد ولي ميتوان به تاثير دراز مدت آن اميدوار بود.
پروفسور هيپلر نيز در پاسخ نکاتي را اضافه کرد و گفت: «من از نزديک درد و رنج انسانها را در نقاط مختلف جهان ديدهام و کشوري داشتهام که جنگ ويرانگري را تجربه کرده و انبوهي از يهوديان را قتل عام کرده است. همه کساني که از اين وضع نگراناند بايد براي حل مشکلات گفتوگو و تلاش کنند. درست است که مشکل در سوءتفاهم است اما نقش قدرتطلبان نيز نبايد ناديده گرفته شود.
او با ابرازعلاقه براي گفتوگو با انديشمندان کشورهاي اسلامي گفت: بايد در کشور خود نيز با کساني که طرفدار جنگ و ستيزند مقابله کنم. اگر مسلمانان در آلمان تحت فشار باشند از من انتظار هواداري دارند، و اگر مسيحيان در ترکيه مورد آزار قرار گيرند نيز از من انتظار حمايت دارند. از سوي ديگر در کشورهاي خاورميانه، دوستان من گاه نميپذيرند که ما نتوانيم در کشور خود براي صلح کاري بکنيم، البته من هم از آنها ميپرسم که چرا خود در کشور متبوعشان قادر به پيشبرد کاري در اين زمينه نيستند. به گمان من کارها با تعقيب و پشتکار به نتيجه ميرسد.
اين استاد دانشگاه با بيان اين كه در سال 1945 اروپاييان مردمان آلمان و فرانسه را ذاتا دشمن هم ميدانستند، در حالي که امروز اين دو کشور بهترين دوستان هم هستند، افزود: اين پديده علاوه بر نقش سازمانهاي بينالمللي نتيجه ارتباطات گسترده مردمي بوده است. اين ارتباطات در قالب همکاريهاي دانشگاهي و تبادل استاد و دانشجو و آموزش عمومي از طريق رسانهها و نظاير آن بوده است. من از نزديک شاهد بودهام که در تبادل دانشجو ميان دانشگاههاي آلمان و مصر دانشجويان مصري به اين نتيجه رسيدند که غربيها همه فاسد نيستند و دانشجويان آلماني درک کردند که مردم مصر عقبمانده نيستند. »
سيد محمد خاتمي در پايان ضمن ابراز اميدواري براي گسترش همکاريها پيشنهاد کرد که موضوعاتي مانند "نبود امنيت" يا "رنج بشر امروز" به عنوان موضوع کار تعيين و پيگيري شود و گفت:« اصولا رسالت دين کاهش رنجهاي بشري است. قرآن در وصف انسان مومن ميگويد که "لا خوف عليهم و لا هم يحزنون" يعني مومن ترس و اندوه ندارد. به اميد روزي که از ترسها و اندوههاي بشر کاسته شود .»
پروفسور هيپلر در طول مدت اقامت در ايران، سخنرانيها و گفتوگوهايي در موسسه بينالمللي گفتوگوي فرهنگها و تمدنها، دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران، انجمن حکمت و فلسفه، دايرهالمعارف بزرگ اسلامي، دانشنامه اسلام معاصر، دانشگاه مفيد و دانشگاه اصفهان خواهد دا
