اكبر مختاری:مطالعه تاریخ سیاسی یادآور رویدادهایی است كه با وقوعشان سببساز پیامدهایی در زمان خویش گردیدهاند كه نهتنها جایگاه جغرافیایی خود را تحت تاثیر قرار داده بلكه با گستردگی خود موجب تحول در دیگر مناطق جهان نیز شدهاند. بحران مالی كنونی ایالاتمتحده را میتوان جزء بحرانهایی دانست كه فراتر از بعد اقتصادی عمل كرده است و نتایج آن نهتنها عرصه اقتصادی آمریكا را مورد هدف قرار داده و میرود كه سبب تغییرات مهم در رهبری آینده كاخ سفید گردد بلكه پسلرزههای آن كشورهایی دیگر جهان را از نظر اقتصادی تحتالشعاع قرار داده است. با توجه به شرایط كنونی ایالاتمتحده، دو نامزد اصلی ریاستجمهوری در این كشور نیز میكوشند از موقعیت بهوجود آمده استفاده كرده و با بیان راهكارهایی هر چند غیرمدون و شتابزده خود را به عنوان ناجی ایالاتمتحده قلمداد كنند و بیان دارند انتخاب و توجه ویژه مردم به دیدگاه تنها یكی از آنهاست كه میتواند این شهر بر فراز تپه را همچنان در بالاترین مرتبه قدرت بهخصوص از نظر اقتصادی نگاه دارد. در این میان توجه به ایجاد این بحران و تاثیر آن در عرصه جهانی و اهمیت آن با توجه به نقشاش در شكلگیری نتایج انتخابات ریاستجمهوری پیشرو و راهكارهای دو نامزد اصلی این انتخابات مهم جلوه مینماید.
نگاهی به بحران مالی ایالاتمتحده و پیامدهای اقتصادی آن
بحران مالی كنونی آمریكا از بخش مسكن آغاز شد و به سایر بخشها تسری یافت. این بحران از زمانی ایجاد شد كه بدهی انباشته شده از قبل به حد غیرقابل كنترلی رسید و هزینه بازپرداخت آن نیز افزایش یافت اما در مقابل سطح درآمد واقعی در آمریكا رشد پیدا نكرد و حتی در بسیاری موارد سطح واقعی درآمدها كاهش هم یافت. ریشه این مشكلات این بوده كه بخش بزرگی از مردم آمریكا بر اثر كاهش ارزش داراییهایشان كه عمدتا ناشی از فروریختن بازار ملك در آمریكا بوده است از پرداخت دیون خود سر باز زدهاند و اعتبار خوب خود را به لحاظ استانداردهای قابل قبول بانك از دست دادهاند. بحران عظیم امروز بحران اعتبار است. به فرض هم كه بانكها بخواهند به مردم وام دهند ولی با وضعیت اعتباری كه در جامعه آمریكا پیدا شده و شرایط غیرباوری كه سیستم بانكی با آن روبهرو گردیده این مشكل زمانی بدتر شد كه بسیاری از موسسات مالی با تكیه بر وثائقی كه از وامگیرندگان دریافت كرده بودند اقدام به سرمایهگذاری در اوراق بهادار كردند. مشكلی كه الان بروز كرده این است كه با سقوط ارزش داراییهای مالی و اوراق بهادار این موسسات مالی از لحاظ فنی ورشكسته شدهاند. در بحران كنونی در ایالاتمتحده قدرت خرید آمریكاییها به میزان قابل توجهی كاهش پیدا كرده و میزان پسانداز آنها تقریبا نزدیك به صفر رسیده و ارزش داراییهای ملكی و بورسیشان به شكل قابلتوجهی از آغاز سال كاهش یافته و بدهكاریهای خانوادههای آمریكایی به سطح بیسابقهای رسیده است. این بحران اولین بحران مالی نیست كه ایالاتمتحده با آن روبهرو میشود چراكه بررسی تاریخ سیاسی این كشور بهخصوص در قرن بیستم نشان میدهد كه این كشور به طور میانگین در هر 15 سال معمولا یك ركود اقتصادی نسبتا مهم را تجربه كرده است. لیكن آنچه بحران كنونی را مهم جلوه میدهد میزان گستردگی آن در شرایط جهانی شدن اقتصاد میباشد. دومینیك استراوسكان رئیس صندوق بینالمللی پول پیشبینی كرده است كه هیچ كشوری از پیامدهای جهانی این بحران در امان نخواهد ماندـ به گفته او حتی چین و هند با فاصله زمانی از این بحران تاثیر خواهند پذیرفت و میتوان گفت كه هر اقتصادی كه بیشتر در اقتصاد جهانی فرو رفته باشد از این بحران تاثیر بیشتری خواهد پذیرفت. تسری این بحران به اتحادیه اروپا و تلاش سران اروپا را برای حل این مشكل میتوان از پیامدهای اقتصادی جهانی این بحران قلمداد كرد. كارشناسان تاكنون خسارت این بحران جهانی را 31 تریلیون دلار برآورد كردهاند.
رویكرد باراك اوباما نسبت به بحران مالی
باراك اوباما بر این باور است كه بحران مالی اخیر آمریكا بدترین بحران اقتصادی این كشور از سال 1929 به بعد میباشد و وی سیاستهای غلط جورج دبلیو بوش را طی دوران هشت ساله ریاستجمهوریاش در كاخ سفید عامل اصلی این بحران قلمداد میكند و معتقد است كه دولت آینده آمریكا باید ضمن تجدیدنظر در قوانین بازارهای مالی، قوانین مدون و پیشرفته را برای موسسات مالی تنظیم كند. همچنین اوباما از بهكارگیری تسهیلات مالیاتی ویژه برای گروههای كمدرآمد و طبقه متوسط دفاع میكند. در آخرین طرحی كه او نسبت به حل این بحران در ایالات اوهایو مطرح كرد از تصویب طرحی برای نجات اقتصادی طبقه متوسط سخن راند كه دفتر انتخاباتی وی هزینه آن را برای دو سال 175 میلیارد دلار پیشبینی كرده است.
مككین و بحران مالی
سناتور مككین بیملاحظگی بازار مالی آمریكا معروف به والاستریت و ضایعات مالی هنگفت واشنگتن را مسوول بحران میداند و بیان كرده است كه كمیسیونی را مامور مطالعه علت بحران و ایجاد راه حل خواهد كرد. او معتقد است كه برای ممانعت از مزایده و حراج اجباری منازل باید به افرادی كه از لحاظ مسكن در بحران مالی دچار مشكل شدهاند خانههای رهنی واگذار گردد. همچنین پیشتر وی از بسته پیشنهادی 300 میلیارد دلاری برای رفع مشكل بدون باز كردن و توضیح دادن مولفههای این بسته سخن گفته است. نكته روشن در اینباره توجه به این موضوع است كه در زمان كنونی عملیترین اقدامیكه صورت گرفته و دو كاندیدا آن را پذیرفتهاند طرح 700 میلیارد دلاری دولت برای نجات مالی ایالاتمتحده میباشد كه به تبع آن دولت املاك و داراییهای شركتهایی را كه ارزش اموالشان به دلیل ركود بازار مسكن به شدت افت كرده است خریداری خواهد كرد.
نتیجهگیری
آنچه قابل توجه میباشد آگاهی از این موضوع مهم است كه بحران مالی كنونی در آمریكا به دیگر نقاط جهان تسری یافته است و این روند همچنان ادامه خواهد یافت، این موضوع خود اهمیت ایالاتمتحده را بهعنوان قدرت هژمون نمایان میسازد و به همین دلیل است كه برخی از تحلیلگران سیاسی اقتصادی ایجاد چنین بحرانی را در سطحی چنین گسترده در ایالاتمتحده نشان از خدشهای جدی به تنها ابرقدرت در عرصه نظام بینالمللی میدانند و در كنار آن توجه به ملموسترین پیامد سیاسی داخلی این بحران مهم جلوه میكند؛ جایی كه سناتور سیهچرده و سخنور ایلینویز میرود با استفاده از شرایط كنونی اقتصادی آمریكا و با ارتباط دادن این بحران با حاكمان فعلی كاخسفید رقیب كهنهكار و باتجربه خویش را در انتخابات نهایی مغلوب نماید. لیكن در نهایت آنچه قابل یادآوری است آگاهی از این نكته اساسی است كه ماهعسل پیروزی نهایی انتخابات نوامبر بهدلیل شرایط خاص حاكم بر آمریكای كنونی اندك خواهد بود.
منبع : کارگزاران
